Wykorzystaj doświadczenia polskich ekspertów. Przekonaj się, jak ich praktyczna, pełna wiedza może pomóc Ci radykalnie zmniejszać koszty i odnosić coraz większe sukcesy.

Jakich metod oraz narzędzi warto używać do planowania czasu pracy kierowców, aby nie dochodziło do naruszeń?

Czas pracy kierowców jest pojęciem niezwykle skomplikowanym. Tendencje na rynku obecnie są takie aby analizę i rozliczanie czasu pracy kierowców zlecać firmom zewnętrznym takim jak nasza ze względu na duże prawdopodobieństwo pomyłek przez osoby, które nie odnajdują się w gąszczu ciągle zmieniających się w tym zakresie przepisów.

[signinlocker id=”18775″]

 

Temat czasu pracy kierowców musimy na początku podzielić na dwie zasadnicze części:

  • analiza czasu pracy kierowców pod kątem Inspekcji Transportu Drogowego oraz
  • rozliczenie czasu pracy kierowców pod kątem Państwowej Inspekcji Pracy.

ITD
Najważniejszym „ogniwem” we wszystkich naruszeniach i późniejszych postępowaniach administracyjnych i mandatowych są kierowcy. Źle przeszkolony, nieświadomy przepisów i swoich obowiązków kierowca może sprowadzić do firmy lawinę kontroli.

Przedsiębiorcy powinni zadbać o właściwą organizację pracy przy wykonywaniu przewozów drogowych. Można to zrobić wykazując za pomocą odpowiednich dokumentów, że poszczególne zadania przewozowe były starannie zaplanowane i zorganizowane w taki sposób, aby realizujący je kierowcy mieli możliwość przestrzegać podczas pracy przepisów.

„Odpowiednimi dokumentami” mogą być:

  • plany trasy,
  • plany załadunków i rozładunków,
  • plany miejsc odpoczynku i przerw.

Osoba zajmująca się planowaniem tras powinna zwrócić szczególną uwagę na natężenie ruchu, pogodę, natężenie przy odprawach celnych, przejściach granicznych, czy też przepraw promowych.

W cyklach minimum miesięcznych zapisy kart kierowców, tachografów cyfrowych i wykresówek powinny być analizowane pod kątem naruszeń Rozporządzenia WE 561/2006 oraz błędów obsługi tachografu. Kierowcy na bieżąco kontrolowani i upominani przez przewoźnika mają szansę nie powtarzać błędów w przyszłości. Niestety najczęstsze błędy, które obserwujemy u kierowców wynikają z czystej niewiedzy. Konsekwencją takich zachowań w najlepszym przypadku będzie mandat tylko dla kierowcy popełniającego wykroczenie. W najgorszej wersji poza mandatem dla kierowcy, kontrolujący zaproponuje jeszcze mandat dla zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie lub każdej innej osoby, która dopuściła (nawet nieumyślnie) do popełnienia naruszenia oraz wszczęte zostanie postępowanie administracyjne w stosunku do przedsiębiorstwa. Bardziej nadgorliwi kontrolujący w przypadku poważnych naruszeń skierują wniosek do swojego przełożonego o przeprowadzenie kontroli w przedsiębiorstwie, która poza karą administracyjną dla firmy może zakończyć się mandatami dla zarządzającego transportem oraz dla wszystkich kierowców, którzy w okresie kontroli (365 dni od dnia rozpoczęcia kontroli) popełnili naruszenia. Nakładanie na kierowców mandatów wiąże się z postępowaniem mandatowym co z kolei pociąga za sobą konieczność wezwania na przesłuchania kierowców podejrzanych o popełnienie wykroczeń więc w konsekwencji paraliżuje to pracę przewoźnika. Zalecamy dla każdego przewoźnika szkolenie kierowców i osób zarządzających transportem przez naszych ekspertów, którzy wskażą najczęstsze nieprawidłowości podczas kontroli, prawidłowe zachowanie podczas kontroli oraz prawa i obowiązki kontrolowanego i kontrolującego.

Manipulacje wykresówkami przy załadunku i rozładunku

Załadunki i rozładunki charakteryzują się często długim oczekiwaniem przez kierowcę na czynności załadunkowe i rozładunkowe. Wymusza to na kierowcach przerywanie odpoczynków dobowych i konieczność podjazdu pod rampę. Jeżeli kierowca nie podjedzie to straci swoją kolejkę. W takiej sytuacji kierowca z jednej strony musi przestrzegać przepisów dotyczących czasu trwania odpoczynków a z drugiej strony wręcz wymusza się na nim przerywanie tych odpoczynków. Zdarza się, że pojawiają się wówczas urządzenia zakłócające pracę tachografów aby te nie zarejestrowały przestawienia pojazdu.

Inni kierowcy „ratują” się w takich sytuacjach wyciąganiem z tachografu na czas odpoczynku wykresówki lub karty kierowcy nie zdając sobie sprawy z tego, że kontrolujący w większości przypadków zorientuje się, że miała miejsce taka sytuacja. Podczas kontroli zapisu na wykresówkach weryfikowanych jest kilka elementów mających na celu potwierdzenie prawidłowego zapisu:

  • ciągłość zapisu – czy nie ma okresów bez rejestracji czasu pracy na tarczce,
  • wysokość zapisu na wykresie drogi – po zatrzymaniu pojazdu i przed ruszeniem wykres drogi musi być na tej samej wysokości,
  • ilość kilometrów wynikająca z zapisu drogi na wykresówce porównywana jest z ilością kilometrów wpisaną przez kierowcę (początkowy i końcowy stan licznika). W przypadku tachografów cyfrowych poza porównaniem zapisu na karcie kierowcy i w tachografie cyfrowym, sprawdzane są błędy zarejestrowane przez tachograf mogące świadczyć o próbie manipulacji.

Zdarza się, że na czas załadunku pojazdy przejmowane są przez obsługę terminali. Ważne żeby kierowca w takiej sytuacji wyciągnął wykresówkę lub kartę kierowcy z tachografu a następnie udokumentował taki fakt odpowiednią adnotacją na rewersie wykresówki lub wydruku z tachografu cyfrowego dodatkowo pieczątką takiego terminalu.

Jeżeli jednak kierowca ma być obecny przy wszystkich czynnościach załadunkowych i rozładunkowych oraz oczekiwaniu na te czynności, wówczas należy tak zaplanować czas pracy kierowcy aby takie sytuacje przewidzieć i być w zgodzie z przepisami dotyczącymi obowiązkowych przerw w jeździe, czasów odpoczynków jak i czasów jazdy.

W takich przypadkach kierowca zostanie ukarany mandatem:

l.p. 13.1 załącznika nr 1: wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego – 2000 zł lub

l.p. 13.2 załącznika nr 1: nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi – 2000 zł.

Zarządzający transportem odpowie za powyższe naruszenie karą w postaci mandatu karnego:

l.p. 16 załącznika nr 2: dopuszczenie do naruszenia przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i odpoczynku oraz aktywności kierowcy – 2000 zł.

Dla przedsiębiorstwa natomiast taryfikator przewiduje karę:

l.p. 6.2.1 załącznika nr 3: nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi – 5000 zł.

Należy pamiętać, że wykrycie podczas kontroli drogowej próby manipulacji powoduje obligatoryjną kontrolę ITD w przedsiębiorstwie.

Kluczowa dla kierowców jest znajomość obowiązujących przepisów, głównie Rozporządzenie WE 561/2006 oraz aktualnego taryfikatora kar. Znając przepisy będą wiedzieli kiedy popełniają wykroczenie i będą mogli prawidłowo zareagować. Pomocny w większości nieprzewidzianych sytuacji jest art. 12 w/w rozporządzenia:

Pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6–9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub Ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój.

PIP
Kolejnym organem, który może mocno uszczuplić budżet przewoźnika jest Państwowa Inspekcja Pracy. Poza kontrolą kwestii kadrowych inspektor dokona wnikliwej analizy czasów jazdy, przerw i odpoczynków tak jak zrobiłby to inspektor transportu drogowego z możliwością nałożenia na przedsiębiorstwo takiej samej kary jak ITD.

Podstawową zasadą planowania czasu pracy (zarówno pracowników nie pełnoetatowych, jak i zatrudnionych na całym etacie) jest planowanie pracy zgodnie z wymiarem czasu pracy. Harmonogram przewidywać musi prawidłowy wymiar czasu pracy, święta, dni robocze, odpoczynki dobowe, tygodniowe itp. Harmonogram po skumulowaniu pracy musi spełniać wszystkie wymogi w zakresie planowania czasu pracy.

Warto sporządzać harmonogramy na okres chociażby 2 – 5 dni lub np. na czas niezbędny do wykonania konkretnego zadania przewozowego. Pozwoli to wykazać w razie kontroli PIP np. fakt przedłużenia dobowego wymiaru czasu pracy w przypadku zatrudniania kierowców w systemie równoważnym. Choć art. 15 ust. 6 zwalnia z ustalania grafiku dla takiego kierowcy, to przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy jest możliwe jedynie na etapie planowania czasu pracy. Nie może być ono wynikiem wystąpienia okoliczności uniemożliwiających zrealizowanie zaplanowanego zadania w ramach 8-godzinnej dniówki. Wówczas wszystkie godziny ponad 8-godzinną normę są nadgodzinami dobowymi.

Posiadanie takich mini grafików ułatwia też rozliczanie czasu pracy kierowcy, pozwalając szybko wychwycić przypadki zlecania pracy w dniach wolnych oraz ustalić wymaganą formę ich rekompensaty.

Zgodnie z art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców niezależnie od systemu czasu pracy kierowcy, pracodawca musi zawsze prowadzić ewidencję czasu pracy w rozliczeniu dobowym, tygodniowym i dla przyjętego w firmie okresu rozliczeniowego.

Częstym błędem przewoźników jest zatrudnianie kierowców w zadaniowym systemie czasu pracy. Sąd Najwyższy w 2006 r. wydał 2 ważne wyroki odnoszące się do zadaniowego czasu pracy, w których stwierdził że:

  • stosowanie systemu zadaniowego czasu pracy wymaga od pracodawcy dokumentowania i wykazania, że powierzał pracownikowi zadania możliwe do wykonania w czasie pracy wynikającym z norm czasu pracy (wyrok SN z 15 marca 2006 r., II PK 165/05);
  • elementem zadaniowego czasu pracy jest wyznaczenie pracownikowi konkretnego zadania (zadań) do wykonania. Takiego charakteru nie mają z reguły obowiązki wynikające z zakresu czynności, ze względu na ich ogólność oraz, z reguły, otwarty charakter (wyrok SN z 15 listopada 2006 r., I PK 117/06).

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest organizowanie pracownikom pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy (art. 94 pkt 2 KP). Jednocześnie prawidłowe (tj. zgodne z przepisami) i ekonomiczne (tj. odpowiadające rzeczywistym potrzebom firmy) zarządzanie czasem pracy leży bardziej w interesie zatrudniającego niż zatrudnionych. Ci ostatni zachowują bowiem prawo do pełnego wynagrodzenia nawet w razie niedopracowania godzin, wskutek błędnego zaplanowania czasu pracy przez pracodawcę. Podstawowym zagadnieniem, które należy uwzględnić przy planowaniu czasu pracy, jest okres rozliczeniowy. Pojęciem tym określa się przedział czasu, na który pracodawca planuje czas pracy i po zakończeniu którego dokonuje jego rozliczenia.

Kolejna kwestia to rozpoczynanie przez kierowcę dwukrotnie pracy w tej samej dobie pracowniczej. Przepisy w tym zakresie są jasne ale przewoźnicy nagminnie popełniają błędy pomimo zmiany w 2012 roku przepisów ustawy o czasie pracy kierowców. Żeby nie dopuścić do naruszenia doby pracowniczej przez kierowcę, firma transportowa powinna wprowadzić indywidualny rozkład czasu pracy. Uniknie w ten sposób konieczności płacenia za dodatkowe godziny pracy. Naruszenie doby pracowniczej jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika. Dojdzie do niego, gdy następnego dnia kierowca wcześniej zacznie pracę. Ponadto wówczas może zostać przekroczona dobowa norma czasu pracy i pojawią się nadgodziny.

Przedsiębiorca może skutecznie zapobiec powstawaniu godzin nadliczbowych. Wystarczy, że ustali dla kierowcy indywidualny rozkład czasu pracy. Dzięki temu kierowca może zaczynać i kończyć pracę o różnych godzinach. Wówczas wykonywanie pracy w tej samej dobie nie generuje nadgodzin.

Indywidualny rozkład czasu pracy wprowadza się w porozumieniu z zakładową organizacją związkową. Jeżeli pracodawca nie jest objęty działaniem takiej organizacji, to wprowadza go po porozumieniu z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u tego pracodawcy.

Żeby poprawnie wprowadzić w firmie indywidualny rozkład czasu pracy dla kierowców, należy:

  • wprowadzić odpowiedni zapis w regulaminie pracy lub w obwieszczeniu,
  • zawrzeć z kierowcami porozumienie wprowadzające indywidualny rozkład czasu pracy.

Ponadto każdy z kierowców powinien złożyć do pracodawcy wniosek o objęcie go indywidualnym rozkładem czasu pracy.

Bardzo ważne jest, żeby kierowca odebrał dzienny odpoczynek, który zamyka dobę rozliczeniową. Wprawdzie w ustawie o czasie pracy kierowców jest mowa o co najmniej 11 godzinach odpoczynku, jednak zgodnie z rozporządzeniem WE/561/2006 można go skrócić do 9 godzin.

Czyli jeżeli kierowca odbierze odpoczynek dzienny wynoszący co najmniej 9 godzin, zamyka dobę rozliczeniową. Dzięki temu rozpoczęcie przez niego pracy w tym samym 24-godzinnym okresie rozliczeniowym nie będzie powodowało powstawania nadgodzin.

Podsumowując, czasem pracy kierowców każdorazowo powinna zajmować się osoba z odpowiednimi kwalifikacjami, wiedzą i doświadczeniem w tym zakresie. Nieznajomość jednocześnie kilkudziesięciu aktów prawnych może narazić przewoźnika na wysokie kary finansowe a w ostateczności utratę uprawnień do wykonywania przewozów drogowych.

 

Podstawa prawna:

  • ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1155),
  • ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.),
  • rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
  • rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE l.102 z 11 kwietnia 2006 r.),
  • Dyrektywa 2002/15/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2002 r. w sprawie organizacji czasu pracy osób wykonujących czynności w trasie w zakresie transportu drogowego
  • Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) w raporcie za 2013 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy w transporcie.
  • Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

 

Prelegenci:

Bartłomiej Muc − założyciel i współwłaściciel Kancelarii Transportowej KOBEN, ekspert w zakresie analizy i rozliczania czasu pracy kierowców, naliczania wynagrodzeń oraz innych świadczeń ze stosunku pracy, wykładowca wielu renomowanych ośrodków szkoleniowych, autor licznych artykułów z zakresu czasu pracy kierowców. Zajmuje się obroną przewoźników przed niesłusznie nałożonymi karami przez polskie i zagraniczne służby kontrolne oraz przygotowuje firmy do kontroli służb kontrolnych.

[/signinlocker]

 

Newsletter