Wynagrodzenie zasadnicze a płaca minimalna to temat, który elektryzuje zarówno pracowników, jak i pracodawców. W transporcie drogowym każda zmiana w sposobie jej wyliczania oznacza realne konsekwencje finansowe i organizacyjne. Najnowszy projekt ustawy dotyczącej wdrożenia unijnej dyrektywy o wynagrodzeniach minimalnych wprowadza szereg modyfikacji – w tym poszerzoną listę wyłączeń z płacy minimalnej. Co to oznacza w praktyce dla przewoźników i kierowców? Sprawdzamy, na jakim etapie są prace legislacyjne i jakie mogą być skutki nowych regulacji.
Wynagrodzenie zasadnicze a płaca minimalna – wprowadzenie
Mimo wakacji i okresu urlopowego cały czas trwają prace nad projektem nowej ustawy o płacy minimalnej. Przypomnienia wymaga, że ustawa ma na celu wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 275 z 25.10.2022, str. 33). Termin na wdrożenie zmian w ustawodawstwie krajowym minął już w poprzednim roku, więc Polska w tym zakresie jest już mocno spóźniona.
Aktualny etap prac nad projektem ustawy
Obecnie projekt ustawy znajduje się na etapie opiniowania. Wprawdzie zanim projekt stanie się obowiązującą ustawą musi przejść długą ścieżkę legislacyjną. Tymczasem od roku prowadzone są prace na poziomie resortowym i nie wiadomo kiedy projekt trafi do Sejmu. Tym niemniej w trakcie wspomnianych prac legislacyjnych projekt ulega dość znacznym modyfikacjom, co ma znaczenie dla prognozowanych zmian w wynagrodzeniach kierowców. Obecnie dostępna jest druga wersja projektu, która nieco łagodzi i racjonalizuje pierwotne założenia dotyczące składników płacy minimalnej.
Porównanie pierwszej i drugiej wersji projektu
W pierwszej wersji projektu zakładano, że w skład co roku podnoszonej płacy minimalnej może wliczać się jedynie wynagrodzenie zasadnicze. Drugi projekt ustawy mniej kategorycznie reguluje wspomnianą kwestię. Utrzymuje bowiem dotychczas stosowany system wyliczenia składników wyłączonych z płacy minimalnej.
Wyłączenia z płacy minimalnej – co ulegnie zmianie?
Według projektu ustawy w obecnym brzmieniu obliczając czy wynagrodzenie pracownika osiąga wysokość płacy minimalnej nie bierze się pod uwagę:
1) nagrody jubileuszowej;
2) odprawy pieniężnej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy;
3) wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych;
4) dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej;
5) dodatku za staż pracy;
6) dodatku za szczególne warunki pracy;
7) dodatku funkcyjnego;
8) innych dodatków;
9) premii i nagród.
Zatem względem obecnie obowiązujących przepisów lista składników wynagrodzenia wyłączonych z płacy minimalnej ulega poszerzeniu o trzy ostatnie pozycje:
7) dodatku funkcyjnego;
8) innych dodatków;
9) premii i nagród.
Definicje legalne w projekcie ustawy
Projekt zawiera definicje dwóch ze wspomnianych kategorii, tj. „dodatku funkcyjnego” oraz „innych dodatków”:
Dodatek funkcyjny – należy przez to rozumieć dodatek do wynagrodzenia przysługujący pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku związanym z kierowaniem zespołem oraz pracownikowi koordynującemu wykonywanie określonych zadań, a także innemu pracownikowi, który jest uprawniony do dodatku funkcyjnego, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, układzie zbiorowym pracy, innym opartym na ustawie porozumieniu zbiorowym, regulaminie wynagradzania, statucie określającym prawa i obowiązki stron stosunku pracy, umowie o pracę lub spółdzielczej umowie o pracę;
Inny dodatek – należy przez to rozumieć dodatek do wynagrodzenia inny niż dodatek do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej, dodatek za staż pracy, dodatek za szczególne warunki pracy, dodatek funkcyjny, przysługujący pracownikowi w szczególności za posiadanie dodatkowych umiejętności lub za wykonywanie dodatkowych czynności lub z tytułu okresowego zwiększenia zakresu obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań lub w celu zmotywowania do pracy albo ze względu na charakter pracy lub warunki wykonywania pracy, przysługujący pracownikowi na zasadach określonych w odrębnych przepisach, układzie zbiorowym pracy, innym opartym na ustawie porozumieniu zbiorowym, regulaminie wynagradzania, statucie określającym prawa i obowiązki stron stosunku pracy, umowie o pracę lub spółdzielczej umowie o pracę;
Ponadto projekt zawiera także definicje niektórych składników, które już aktualnie znajdują się na liście wyłączeń, mianowicie „dodatku za staż pracy” i „dodatku za szczególne warunki pracy”:
Dodatek za staż pracy – należy przez to rozumieć dodatek do wynagrodzenia przysługujący pracownikowi z tytułu osiągnięcia ustalonego okresu zatrudnienia, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, układzie zbiorowym pracy, innym opartym na ustawie porozumieniu zbiorowym, regulaminie wynagradzania, statucie określającym prawa i obowiązki stron stosunku pracy, umowie o pracę lub spółdzielczej umowie o pracę;
Dodatek za szczególne warunki pracy – należy przez to rozumieć dodatek do wynagrodzenia z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnie uciążliwych lub szczególnie szkodliwych dla zdrowia, pracy związanej z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym lub pracy szczególnie niebezpiecznej, przysługujący pracownikowi na zasadach określonych w odrębnych przepisach, układzie zbiorowym pracy, innym opartym na ustawie porozumieniu zbiorowym, regulaminie wynagradzania, statucie określającym prawa i obowiązki stron stosunku pracy, umowie o pracę lub spółdzielczej umowie o pracę;
Podsumowanie i perspektywy dalszych prac
Mimo poszerzenia listy wyłączeń sytuacja przewoźników nie przedstawia się tak źle jak w pierwotnym projekcie i tak jak to przedstawiają tabloidy. W mediach można bowiem spotkać się z opinią, że tak szeroka lista wyłączeń powoduje, że do wynagrodzenia minimalnego wliczać się będzie w praktyce właściwie jedynie wynagrodzenie zasadnicze. Z opinią tą trudno się zgodzić. Należy bowiem zaznaczyć, że na liście wyjątków nadal próżno szukać m. in. wynagrodzenia za dyżur, co nieco poprawia sytuację pracodawców.
Czy obecny kształt projektowanych przepisów się utrzyma i czy staną się obowiązującym prawem oraz kiedy to nastąpi – na te pytania na chwilę obecną trudno udzielić odpowiedzi. Jednak Kancelaria Transportowa Koben trzyma rękę na pulsie i na bieżąco śledzi proces legislacyjny w tym zakresie. Zapraszam zatem do śledzenia naszej strony internetowej i mediów społecznościowych, gdzie będziemy informować o dalszych zmianach w projektowanych przepisach.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy wynagrodzenie zasadnicze kierowcy musi być równe płacy minimalnej?
Nie. Projekt ustawy nie nakłada obowiązku, aby wynagrodzenie zasadnicze samo w sobie odpowiadało wysokości płacy minimalnej. Minimalne wynagrodzenie w transporcie może być osiągane także poprzez inne składniki wynagrodzenia – np. wynagrodzenie za dyżur czy dodatki, które nie zostały ujęte na liście wyłączeń.
Jakie składniki wynagrodzenia nie wliczają się do płacy minimalnej?
Zgodnie z projektem ustawy wyłączone z płacy minimalnej będą m.in.:
– nagroda jubileuszowa,
– odprawa emerytalna lub rentowa,
– wynagrodzenie za godziny nadliczbowe,
– dodatek za pracę w nocy,
– dodatek stażowy,
– dodatek za szczególne warunki pracy,
– dodatek funkcyjny,
– inne dodatki,
– premie i nagrody.
Warto podkreślić, że to rozszerzenie względem obecnych przepisów – wcześniej wyłączenia nie obejmowały np. premii.
Czy premie i nagrody będą wliczane do minimalnego wynagrodzenia?
Nie. Premie i nagrody znalazły się w nowej wersji projektu ustawy na liście składników wyłączonych z płacy minimalnej. Oznacza to, że nie mogą one podnosić wynagrodzenia pracownika do poziomu płacy minimalnej.
Czym różni się wynagrodzenie zasadnicze od płacy minimalnej?
Wynagrodzenie zasadnicze to podstawowa część pensji wynikająca z umowy o pracę.
Płaca minimalna to ustawowo gwarantowane minimalne wynagrodzenie miesięczne, które może składać się z różnych elementów, ale z wyłączeniem składników wskazanych w ustawie.
Projektowane przepisy mają bezpośrednio wpływ na to, jakie składniki mogą być zaliczone do płacy minimalnej w transporcie.
Kiedy przepisy o nowej płacy minimalnej mogą wejść w życie?
Obecnie projekt ustawy znajduje się na etapie opiniowania. Następnie musi przejść przez proces legislacyjny w Sejmie i Senacie, a potem zostać podpisany przez Prezydenta. Dokładna data wejścia w życie nie jest jeszcze znana, ale przewoźnicy powinni przygotować się na zmiany w najbliższym czasie.
Jak zmiany wpłyną na koszty pracodawców w transporcie drogowym?
Wpływ będzie zależał od struktury wynagrodzeń w danej firmie. Jeśli pracodawca dotychczas opierał się na premiach i nagrodach w podnoszeniu wynagrodzenia do poziomu minimalnego, będzie musiał zmienić sposób kalkulacji. W praktyce oznacza to konieczność wyższego wynagrodzenia zasadniczego lub innych składników, które nie znajdują się na liście wyłączeń.
Co powinien zrobić przewoźnik, aby przygotować się do zmian?
Monitorować proces legislacyjny i kolejne wersje projektu ustawy.
Przeanalizować strukturę wynagrodzeń w swojej firmie.
Sprawdzić, czy dotychczasowe składniki wynagrodzenia pozwolą spełnić wymogi płacy minimalnej.
W razie wątpliwości skonsultować się z kancelarią specjalizującą się w prawie transportowym – np. Kancelarią Transportową KOBEN.
