Czy wiesz, że nie każdy błąd wykryty przez inspektora ITD może skutkować mandatem dla kierowcy? Praktyka kontrolna w 2025 roku pokazuje wyraźną zmianę – odpowiedzialność kierowcy kończy się tam, gdzie zaczyna się odpowiedzialność przedsiębiorcy. Eksperci Kancelarii Transportowej KOBEN wyjaśniają, kiedy mandat jest zgodny z prawem, a kiedy można go skutecznie podważyć.
Mandaty ITD dla kierowców – jak wygląda obecna praktyka
W ostatnim czasie praktyka Inspekcji Transportu Drogowego uległa doprecyzowaniu w zakresie odpowiedzialności kierowców za wykroczenia. Z aktualnych interpretacji wynika jasno, że mandaty ITD dla kierowców mogą być nakładane tylko w określonych sytuacjach.
Jak tłumaczy Krzysztof Nowakowski, ekspert Kancelarii Transportowej KOBEN:
„Kierowca może zostać ukarany tylko wtedy, gdy naruszenie zostanie stwierdzone podczas wykonywania przewozu drogowego – a więc w sytuacji, gdy faktycznie uczestniczy w czynności kontrolnej. W przypadku kontroli w firmie, odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca.”
Kiedy ITD może ukarać kierowcę mandatem
Zgodnie z art. 92 ustawy o transporcie drogowym, kierowca może otrzymać mandat, jeśli naruszył obowiązki lub warunki przewozu w trakcie przewozu. Przykłady to:
- przekroczenie dopuszczalnego czasu jazdy,
- brak ważnego dokumentu przewozowego,
- manipulacja tachografem lub kartą kierowcy.
W takich przypadkach inspektor może nałożyć mandat bezpośrednio na drodze.
Prawo nie dopuszcza karania kierowcy w sytuacji, gdy inspektor analizuje tylko dane z tachografu podczas kontroli w firmie. Wtedy brak jest bezpośredniego związku między czynem a osobą kierowcy.
Kontrola drogowa a kontrola w przedsiębiorstwie – kluczowa różnica
W praktyce ITD prowadzi dwa rodzaje kontroli:
- drogową, która dotyczy kierowcy w ruchu drogowym i wpływu przedsiębiorstwa na ewentualne naruszenia,
- w przedsiębiorstwie, obejmującą dokumentację, ewidencję czasu pracy, dane z tachografów i organizację przewozów.
Ta różnica ma zasadnicze znaczenie.
Kontrola drogowa to postępowanie represyjne wobec osoby (kierowcy), a kontrola przedsiębiorstwa – administracyjne wobec firmy.
Dlatego mandaty ITD dla kierowców mogą być nakładane wyłącznie w tej pierwszej sytuacji.
Mandaty ITD dla kierowców – kiedy nie wolno ich nakładać
W świetle obowiązujących przepisów oraz utrwalonej praktyki inspekcji, mandaty nie mogą być nakładane, gdy:
- kontrola odbywa się w siedzibie firmy,
- kierowca nie uczestniczy w czynnościach,
- naruszenie dotyczy organizacji przewozu lub ewidencji czasu pracy,
- nie można ustalić winy kierowcy bezpośrednio na miejscu zdarzenia.
Wówczas odpowiedzialność spoczywa na przedsiębiorcy (art. 93 ustawy o transporcie drogowym).
Odpowiedzialność przewoźnika i zarządzającego transportem
Jeśli wykroczenie wynika z błędów w organizacji przewozu lub nadzoru, inspekcja wszczyna postępowanie administracyjne wobec przedsiębiorcy.
Jak wskazuje adw. dr Michał Prusek z KOBEN:
„To przewoźnik odpowiada za prawidłową organizację transportu. Kierowca wykonuje polecenia – nie może więc ponosić kary za to, że system planowania trasy lub dyspozytor narzucił zbyt krótki odpoczynek.”
Jak reagować na niesłuszny mandat
Jeżeli kierowca otrzyma mandat mimo że nie uczestniczył w przewozie, może złożyć wniosek o uchylenie mandatu (art. 101 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia).
Kancelaria KOBEN pomaga w przygotowaniu takiego pisma i wskazuje argumentację opartą na przepisach prawa oraz praktyce inspekcji.
Podsumowanie
W ostatnich miesiącach ITD zaczęła konsekwentnie rozdzielać odpowiedzialność kierowcy od odpowiedzialności przedsiębiorcy. To pozytywny kierunek – sprzyja rzetelnym kontrolom i eliminuje przypadki karania osób niewłaściwych. Z perspektywy kierowcy każda kontrola to stres. Dlatego kluczowe jest, aby wiedział, kiedy może odmówić przyjęcia mandatu i jakie prawa przysługują mu w toku postępowania. Dla przewoźników z kolei najważniejsze jest wdrożenie wewnętrznych procedur kontrolnych. Dobra organizacja pracy chroni nie tylko firmę, ale też jej kierowców.
Uwaga praktyczna:
Kancelaria Transportowa KOBEN rekomenduje, aby przewoźnicy:
- zachowywali pełną dokumentację z kontroli,
- nie podpisywali mandatu bez weryfikacji podstaw prawnych,
- każdorazowo konsultowali przypadki sporne z kancelarią specjalizującą się w prawie transportowym.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy kierowca może dostać mandat za błędy ujawnione w firmie?
Nie. ITD może nakładać mandaty na kierowców tylko podczas kontroli drogowej.
Kto odpowiada za błędy w ewidencji czasu pracy?
Przewoźnik lub osoba zarządzająca transportem – to oni odpowiadają za organizację pracy.
Czy można odwołać się od mandatu ITD?
Tak. Kierowca ma prawo złożyć wniosek o uchylenie mandatu w odpowiednim terminie.
Jak uniknąć problemów podczas kontroli?
Regularne audyty i szkolenia kierowców ograniczają ryzyko sankcji. KOBEN oferuje kompleksowe wsparcie w tym zakresie.
Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoja firma jest prawidłowo przygotowana do kontroli ITD – skontaktuj się z nami. Zespół ekspertów KOBEN pomoże Ci ocenić ryzyko, przygotować dokumentację i odzyskać spokój w codziennym prowadzeniu transportu.
