Status UKR 2026 daje podstawę legalnego pobytu i pracy wielu obywateli Ukrainy zatrudnionych w Polsce. Nowe przepisy przedłużają ochronę czasową do 4 marca 2027 r. dla tych osób, ale jednocześnie wprowadzają dodatkowe obowiązki w zakresie weryfikacji tożsamości oraz zasad zatrudniania.
Zmiany są szczególnie istotne dla przedsiębiorców zatrudniających cudzoziemców oraz firm transportowych delegujących pracowników za granicę. Niedopełnienie obowiązków może skutkować utratą prawa do legalnego pobytu przez pracownika oraz odpowiedzialnością pracodawcy za nielegalne zatrudnienie.
Najważniejsze informacje – w skrócie
- ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy została przedłużona do 4 marca 2027 r.
- część osób ze statusem PESEL UKR musi potwierdzić tożsamość
- termin weryfikacji tożsamości upływa 31 sierpnia 2026 r.
- brak weryfikacji powoduje zmianę statusu UKR na NUE
- status NUE może oznaczać utratę prawa do legalnej pracy
- wyjazd z Polski na okres powyżej 30 dni powoduje utratę statusu UKR
- nowo przybyli obywatele Ukrainy mają 30 dni na złożenie wniosku o PESEL UKR
Zatrudnianie obywateli Ukrainy w 2026 a przedłużenie ochrony czasowej
Przypominamy, iż w dniu 19 lutego 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Zgodnie z nowymi przepisami ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy została przedłużona do 4 marca 2027 r. Równolegle przedłużono ważność dokumentów pobytowych, których termin upłynął po 24 lutego 2022 r., w tym:
- wiz krajowych
- kart pobytu
- innych dokumentów legalizujących pobyt.
Choć terminy ważności dokumentów zostały automatycznie przedłużone, pracodawcy powinni już teraz zachęcać pracowników do ubiegania się o zezwolenie na pobyt czasowy (kartę pobytu). W wielu województwach czas oczekiwania na wydanie decyzji przekracza obecnie kilkanaście miesięcy.
Weryfikacja tożsamości i ryzyko zmiany statusu na NUE
Kluczową zmianą wynikającą z nowych przepisów jest obowiązek weryfikacji tożsamości części obywateli Ukrainy posiadających status UKR. Osoby z numerem PESEL UKR nadanym na podstawie ważnego dokumentu tożsamości nie muszą podejmować dodatkowych działań w celu przedłużenia ochrony. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku osób, którym status UKR został nadany na podstawie oświadczenia, bez okazania ważnego paszportu. Takie osoby muszą potwierdzić swoją tożsamość w dowolnym urzędzie gminy.
Uwaga: niedopełnienie tego obowiązku do 31 sierpnia 2026 r. skutkuje automatyczną zmianą statusu z UKR na NUE z dniem 1 września 2026 r.
Zmiana statusu na NUE może oznaczać:
- utratę prawa do legalnej pracy
- utratę prawa do legalnego pobytu.
Pracodawca zatrudniający taką osobę po 1 września 2026r. ryzykuje nałożeniem na przedsiębiorstwo wysokich kar finansowych za nielegalne zatrudnienie.
Nowe rygory administracyjne: 30 dni i koniec ulg w delegowaniu
Od 5 marca 2026 r. proces zatrudniania obywatela Ukrainy wymaga przestrzegania dodatkowych wymogów.
- Termin 30 dni na uzyskanie PESEL UKR: Nowo przybyli obywatele Ukrainy mają tylko 30 dni od dnia wjazdu do Polski na złożenie wniosku o numer PESEL UKR. Niezłożenie wniosku w tym terminie oznacza brak dostępu do ochrony czasowej.
- Koniec wyjątków w delegowaniu: To jedna z najistotniejszych zmian dla przedsiębiorstw transportowych. Wyjazd z Polski obywatela Ukrainy na okres powyżej 30 dni powoduje utratę statusu UKR. Nowa ustawa nie przewiduje już wyjątków dla pracowników delegowanych przez polskiego pracodawcę do pracy za granicę
W praktyce oznacza to konieczność rozważenia zmiany podstawy pobytu pracownika na zezwolenie na pobyt czasowy i pracę.
Dostęp do rynku pracy i prowadzenie działalności gospodarczej
Obywatele Ukrainy, którzy posiadają:
- numer PESEL UKR
- pobyt stały
- Kartę Polaka
- status rezydenta długoterminowego UE
- Niebieską Kartę UE
nadal mogą zakładać i prowadzić działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy.
Od 5 marca 2026 r. wprowadzono jednak dodatkowe ograniczenia dla osób, które nie posiadają numeru PESEL UKR.
Taki obywatel Ukrainy:
- aby założyć działalność gospodarczą, musi posiadać tytuł pobytowy uprawniający do prowadzenia działalności,
- jeżeli tytuł pobytowy zachowuje ważność, ale nie uprawnia do prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej (np. zezwolenie na pobyt czasowy i pracę), przedsiębiorca nie uzyska wpisu w CEIDG.
Jednocześnie obywatel Ukrainy, który zarejestrował działalność gospodarczą przed 5 marca 2026 r., może ją kontynuować w okresie legalnego pobytu w Polsce.
Najczęstsze błędy i ryzyka
- Brak weryfikacji dokumentów pracownika: pracodawcy często nie sprawdzają, czy pracownik potwierdził tożsamość w urzędzie gminy. Po 1 września 2026 r. może to oznaczać zatrudnianie osoby bez prawa do legalnego pobytu.
- Delegowanie pracownika z Ukrainy bez zmiany podstawy pobytu: wyjazd z Polski na okres powyżej 30 dni powoduje utratę statusu UKR. Dotyczy to również kierowców wykonujących transport międzynarodowy.
- Brak monitorowania zmian statusu pracownika: przedsiębiorcy nie zawsze weryfikują, czy pracownik nie utracił statusu pobytowego. W przypadku kontroli może to prowadzić do sankcji za nielegalne zatrudnienie.
Checklista dla pracodawcy – jak uniknąć kar
Aby bezpiecznie przejść przez zmiany w przepisach, przedsiębiorca transportowy powinien:
- Przeprowadzić audyt dokumentów – sprawdzić, czy każdy obywatel Ukrainy z statusem UKR posiada ważny paszport oraz regularnie weryfikować, czy pracownik z Ukrainy nie utracił statusu UKR (np. z powodu wyjazdu).
- Weryfikować wyjazdy zagraniczne obywatela Ukrainy – jeśli delegujesz pracowników z Ukrainy, rozważ zmianę ich dokumentów pobytowych na zezwolenia na pobyt i pracę (tzw. zezwolenie jednolite), które nie wygasa automatycznie po 30 dniach nieobecności w Polsce.
- Komunikacja wewnętrzna: Przygotować instrukcję dla pracowników z Ukrainy, którym nadano status UKR na podstawie oświadczenia o konieczności potwierdzenia tożsamości w dowolnym urzędzie gminy do 31 sierpnia 2026 r.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw
- ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
FAQ Status UKR 2026
Czy status UKR pozwala obywatelowi Ukrainy legalnie przebywać w Polsce w 2026?
Tak. Status UKR umożliwia obywatelowi Ukrainy legalny pobyt w Polsce do 4 marca 2027r.
Co się stanie, jeśli obywatel Ukrainy nie potwierdzi tożsamości?
Jeżeli do 31 sierpnia 2026 r. nie zostanie potwierdzona tożsamość, status UKR zostanie zmieniony na NUE, co może oznaczać utratę prawa do legalnego pobytu.
Czy kierowca z Ukrainy może pracować za granicą?
Wyjazd z Polski na okres powyżej 30 dni powoduje utratę statusu UKR, co w praktyce uniemożliwia dalsze legalne zatrudnienie.
Podsumowanie
Zmiany w przepisach dotyczących zatrudniania obywateli Ukrainy wprowadzają nowe obowiązki dla pracodawców. Choć ochrona czasowa została przedłużona do 4 marca 2027 r., przedsiębiorcy muszą zwrócić szczególną uwagę na weryfikację tożsamości pracowników oraz zasady delegowania.
Największe ryzyka dotyczą utraty statusu pobytowego przez pracownika oraz konsekwencji związanych z nielegalnym zatrudnieniem.
Jeżeli zatrudniasz pracowników z zagranicy i chcesz uporządkować wiedzę dotyczącą legalnego zatrudnienia cudzoziemców, możesz skorzystać z opracowania przygotowanego przez ekspertów prawa transportowego.
➡ Pobierz zaktualizowaną, darmową wersję e-booka o zatrudnianiu cudzoziemców:
https://koben.pl/zatrudniasz-cudzoziemcow/#
Publikacja omawia m.in.:
- legalne formy zatrudniania cudzoziemców w Polsce,
- najczęstsze błędy pracodawców podczas kontroli,
- obowiązki dokumentacyjne przedsiębiorców.
E-book może stanowić praktyczne uzupełnienie wiedzy dla przedsiębiorców zatrudniających pracowników spoza Polski.
