W przedziale wagowym pojazdów od 2,8 do 3,5 tony, co do zasady, do 1 lipca 2026 r. nie obowiązuje jeszcze obowiązek używania i montażu tachografu. W kontekście niemieckiego prawa kluczowe znaczenie ma jednak fakt, że w przypadku, gdy tachograf zostanie już zamontowany w pojeździe, jego używanie staje się obowiązkowe. Wynika to wprost z niemieckiego rozporządzenia dotyczącego personelu kierującego pojazdami – tzw. Fahrpersonalverordnung (FPersV), które nakłada obowiązek obsługi tachografu zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) nr 165/2014. Dla przewoźników oznacza to pełną zgodność z zasadami rejestracji czasu pracy i prędkości, nawet w pojazdach, w których prawo pierwotnie nie wymaga montażu tachografu.
Co to oznacza w praktyce?
Kierowca musi rejestrować czas jazdy, pracy, przerw i odpoczynków przy użyciu tachografu. W przypadku tachografu cyfrowego obowiązkowe jest posiadanie i stosowanie karty kierowcy. Ręczna ewidencja, np. „Tageskontrollblatt”, dopuszczalna jest tylko w pojazdach bez tachografu lub w sytuacjach awaryjnych, np. w przypadku awarii urządzenia.
Czy można używać tzw. „tachobuch” zamiast tachografu?
Nie – jeżeli tachograf jest zamontowany. Kluczowy przepis (§ 1 ust. 7 FPersV) jasno wskazuje, że w takim przypadku zapisy muszą być prowadzone przy użyciu urządzenia. Oznacza to, że „tachobuch” lub inne formy ręcznej ewidencji mają charakter wyłącznie zastępczy i mogą być stosowane tylko wtedy, gdy pojazd nie posiada tachografu lub w sytuacjach awaryjnych np. uszkodzenie, awaria, kradzież.
Karta kierowcy – kiedy jest obowiązkowa?
Jeżeli pojazd wyposażony jest w tachograf cyfrowy, kierowca ma obowiązek korzystania z karty kierowcy. Wynika to zarówno z FPersV, jak i z rozporządzenia (UE) nr 165/2014. W praktyce oznacza to, że nie ma możliwości legalnego prowadzenia zapisów w inny sposób – wszystkie aktywności muszą być rejestrowane elektronicznie.
Wyjątki od przepisów czasu pracy kierowców
Nie wszystkie pojazdy i sytuacje podlegają tym samym zasadom – ustawodawca przewidział szereg wyjątków. W §18 FPersV wskazano pojazdy zwolnione ze standardowych reguł dotyczących czasu prowadzenia i odpoczynku. Do najważniejszych kategorii należą:
- pojazdy będące własnością organów publicznych lub przez nie użytkowane, o ile nie konkurują z przedsiębiorstwami prywatnymi,
- pojazdy wykorzystywane przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne lub rybackie do przewozu rzeczy (w tym żywych zwierząt) w ramach własnej działalności w promieniu do 100 km od siedziby,
- ciągniki rolnicze i leśne używane do prac w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa,
- pojazdy o DMC do 7,5 tony wykorzystywane przez operatorów pocztowych w ramach usługi powszechnej (jeżeli prowadzenie pojazdu nie stanowi głównego zajęcia kierowcy),
- pojazdy używane wyłącznie na wyspach o ograniczonej powierzchni, bez stałego połączenia z lądem,
- pojazdy o DMC do 7,5 tony z napędem gazowym lub elektrycznym, wykorzystywane do przewozu rzeczy w promieniu do 100 km od siedziby,
- pojazdy wykorzystywane do szkolenia kierowców i egzaminów, o ile nie służą działalności komercyjnej,
- pojazdy używane w związku z utrzymaniem infrastruktury (m.in. sieci wodociągowych, gazowych, energetycznych, dróg, wywozu odpadów, usług telekomunikacyjnych i medialnych),
- pojazdy przeznaczone do niezarobkowego przewozu osób (od 10 do 17 miejsc),
- pojazdy specjalistyczne do transportu wyposażenia cyrków i wesołych miasteczek,
- pojazdy specjalnie przystosowane do mobilnych projektów edukacyjnych, wykorzystywane głównie w postoju,
- pojazdy używane do odbioru mleka, zwrotu pojemników lub dostarczania produktów mlecznych do gospodarstw w promieniu do 100 km,
- pojazdy specjalistyczne przeznaczone do transportu pieniędzy i wartości,
- pojazdy wykorzystywane do przewozu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w promieniu do 250 km od siedziby przedsiębiorstwa,
- pojazdy używane wyłącznie na terenie centrów logistycznych, portów, terminali przeładunkowych i kolejowych,
- pojazdy wykorzystywane do przewozu żywych zwierząt między gospodarstwami, targami i lokalnymi rzeźniami w promieniu do 100 km.
Szczegółowy zakres poszczególnych wyjątków, w tym przesłanki i warunki ich stosowania (w szczególności dopuszczalny promień działania oraz charakter wykonywanego przewozu), został określony wprost w §18 FPersV oraz w przepisach z nim powiązanych.
Podsumowanie
Obecność tachografu w pojeździe wyklucza prowadzenie papierowej ewidencji. Dla przewoźników oznacza to konieczność konsekwentnego stosowania systemów rejestracji czasu pracy oraz zapewnienia kierowcom odpowiednich narzędzi, w tym kart kierowcy. Tachograf staje się wówczas jedynym wiarygodnym źródłem danych o aktywności kierowcy. Warto więc, aby przewoźnicy pojazdów do 3,5 t zastanowili się, czy na pewno chcą zamontować tachograf kilka miesięcy wcześniej, niż wymagają tego przepisy europejskie, ponieważ wiąże się to z obowiązkiem rezygnacji z tachobuchów.
Źródła:
https://www.gesetze-im-internet.de/fpersv/BJNR188210005.html -Fahrpersonalverordnung
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/PDF/?uri=CELEX:32014R0165 – rozporządzenia (UE) nr 165/2014
https://www.tln.nl/actueel/opgelet-tachograaf-in-bestelbus-in-duitsland-moet-je-hem-nu-al-gebruiken
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy tachograf w busie do 3,5 t w Niemczech jest obowiązkowy?
Nie, co do zasady obowiązek powstaje od 1 lipca 2026 r., ale jego montaż wcześniej powoduje obowiązek używania.
Czy można prowadzić tachobuch zamiast tachografu w Niemczech?
Nie. Jeżeli tachograf jest zamontowany, ewidencja musi być prowadzona wyłącznie przy jego użyciu.
Czy karta kierowcy jest obowiązkowa w busie z tachografem?
Tak. W przypadku tachografu cyfrowego kierowca musi posiadać i używać karty kierowcy.
Czy brak używania tachografu mimo montażu jest naruszeniem?
Tak. Jest to naruszenie przepisów FPersV i rozporządzenia (UE) 165/2014.
Jakie pojazdy są wyłączone z obowiązku stosowania przepisów czasu pracy?
Wyjątki określa §18 FPersV i obejmują m.in. rolnictwo, transport lokalny do 100 km czy pojazdy publiczne.
Jeżeli wykonujesz przewozy pojazdami do 3,5 t na terenie Niemiec, decyzja o montażu tachografu powinna być poprzedzona analizą skutków prawnych. W wielu przypadkach to nie obowiązek ustawowy, lecz sam montaż urządzenia uruchamia pełny reżim przepisów o czasie pracy kierowców.
Aby uporządkować wiedzę i ograniczyć ryzyko błędów, warto skorzystać z materiału opracowanego pod kątem praktyki kontroli oraz aktualnych regulacji.
👉 Pobierz e-book:
https://koben.pl/tachografy-w-busach-do-35-t/
Materiał obejmuje:
- zasady stosowania tachografów w pojazdach do 3,5 t,
- obowiązki kierowców i przedsiębiorców,
- wyjątki oraz ich prawidłową interpretację,
- najczęstsze naruszenia ujawniane podczas kontroli.
